Smart ATEX-inspectie

Een slimme aanpak bij elektronische inspecties

Auteur: Janet Kooren

Elke inspectie - of keuring - wordt uitgevoerd om de conditie van objecten te beoordelen. We kennen allemaal de APK, de keuring om de veiligheid van voertuigen te beoordelen. Primair is het de bedoeling om het desbetreffende object goed- of af te keuren, meer niet. Is het niet goed dan moet het in orde worden gemaakt en is het wel goed … afijn.

 

Maar als het goed is, weet je dan ook hóe goed? En als het fout is weet je dan ook wát er fout is? Sterker nog, weet je dan wat je moet doen om het weer goed te maken? Natuurlijk is dat erg belangrijke en waardevolle informatie. Maar die informatie kun je alleen maar achterhalen als je de uitgevoerde inspectie met een voldoende mate van detail hebt gedaan. De inspecteur moet gedegen kennis van het object, de toepassing en het risico hebben. Niet altijd makkelijk. Een goed ontworpen elektronisch inspectiegereedschap kan hierbij een belangrijke rol spelen. Het bedrijf ExInspect heeft een app ontwikkeld - de AppEx - waarin deze onderdelen zijn opgenomen. Willem van der Bijl, directeur van ExInspect, vertelt over de mogelijkheden.

Fasen van het inspectieproces

Opdracht

“Met een team van inspecteurs voeren wij inspecties uit van installaties met ATEX-risico. We stellen de scope samen met onze opdrachtgevers vast. Meestal betekent dit dat we een selectie maken van alle elektrische en mechanische apparatuur die zich binnen dat ATEX-gebied bevindt - van diverse zoneklassen. Dus we onderzoeken alle relevante potentiële ontstekingsbronnen in alle mogelijk gas- en stofzones. Daarnaast worden we gevraagd om mee te denken bij het opstellen van het explosieveiligheidsdocument, het EVD, en over de bijbehorende vaststelling van de zone-indeling. We hebben daarvoor met name voor bedrijven met stofexplosierisico een speciaal interactief stappenplan ontwikkeld. En het kan ook voorkomen dat we worden gevraagd om begeleiding bij het samenstellen of implementeren van een veiligheidsbeleid.”

Scope

Willem vertelt dat een ATEX-inspectie eigenlijk altijd volgens drie stappen verloopt. “Die stappen zijn achtereenvolgens het vaststellen van de scope, het uitvoeren van de inspectie en het leveren van een rapport. We beginnen met de scopebepaling. Onderdeel hiervan is dat we de klant vragen om de mate van diepgang van de inspectie, visueel, nauwkeurig of detail, zoals gedefinieerd in de norm NEN EN IEC 60079-17. Vaak bespreken we ook op voorhand in welke vorm de resultaten van de inspectie behandeld of gebruikt gaan worden. Het uitgangspunt van de inspectie is duidelijk niet alleen het verkrijgen van een inspectierapport.”

 

 

Inspectie

“Na vaststelling van de scope kunnen we het veld in. Bij de inspectie gebruiken we AppEx, ons in eigen beheer ontwikkeld smart inspectiegereedschap. Als we bij een apparaat zijn aangekomen, wordt daarop een uniek genummerde inspectiesticker geplakt. Binnen AppEx wordt het specifieke apparaat uit de speciale database geselecteerd en alle gegevens verschijnen in logische vorm op het scherm. Op dat moment kan de inspecteur ook een nieuw apparaat aan de database toevoegen. Vervolgens krijgt hij een pagina in zijn scherm te zien waarin de omgevingscondities worden ingevoerd. Dit omvat eigenlijk vooral de ATEX-zone-gerelateerde gegevens, waaronder ook de gas- en stofgroepen, de temperatuurgegevens en of de situatie ook binnenin een apparaat een zone heeft. Dat laatste wordt nogal eens over het hoofd gezien, zeker bij flowmeters. De inspecteur maakt vervolgens een overzichtsfoto en een detailfoto van het apparaat met daarop ook het inspectienummer. Het apparaat is daarmee altijd terug te vinden.”

“Na het ingeven van deze variabelen volgen de technische vragen. Deze verschijnen achtereenvolgens op het scherm en zijn toegespitst op de beschermingstechniek of -technieken die de fabrikant heeft toegepast. Elke vraag heeft een goed- of afkeur. Bij afkeur volgt een keuzemenu van waaruit de inspecteur de toepasselijke selectie maakt. Zo worden alle vragen eenduidig beantwoord, waarna de afrondende pagina verschijnt.”

In de app is een extra borging voorzien, zodat de inspecteur geen vragen kan overslaan. “Mocht dat het geval zijn, dat de inspecteur een vraag niet heeft beantwoord, dan verschijnt bovenaan de laatste pagina een opvallende melding. En ook is er ruimte voor de inspecteur om aanvullende opmerkingen te plaatsen en eventueel nog extra foto’s bij te voegen. Bij iedere foto kunnen opmerkingen worden geplaatst en de foto’s kunnen eenvoudig worden gemarkeerd. Hierna worden, wanneer nodig, aanvullende acties geselecteerd en tot slot wordt de inspectie afgerond door een druk op de verstuurknop. De data worden naar onze centrale server gestuurd voor verdere verwerking. En de inspecteur is weer klaar om zich op het volgende object te richten.”

Rapportage

De inspectiedata die naar de server zijn gestuurd, worden verwerkt en omgezet in een bevindingenlijst. “We halen die gegevens van de server en in de bevindingenlijst staan alle variabelen voor rapportage, maar ook voor de verdere verwerking van de afwijkingen. Feitelijk is een inspectierapport de momentopname van een installatie ten aanzien van de conditie van de ontstekingsbronnen. Het is uitzonderlijk als alles goed is. Alle afwijkingen moeten hersteld worden en daarbij is het rapport de basis voor de correctieve acties. Daarom maakt dit hele proces ook deel uit van het EVD.” Hij laat een inspectierapport zien en vervolgt: “Kijk, een inspectierapport bestaat uit twee delen: een statisch en een dynamisch deel. Het pdf-bestand dat we na de inspectie leveren is de statische weergave van de momentopname. Daarnaast krijgt de opdrachtgever een dynamisch databestand waarin de klant zelf het verloop van de correctieve acties en herinspecties kan registreren en bijhouden. En in dit bestand zijn weer allerlei slimme gegevens opgenomen zoals de resultaten van AutoCheck en AutoPrio.”

Op de vragende blik die hem wordt toegeworpen, reageert hij met een uitleg over de slimme gegevens en slimme functies van de app. “Bij de programmering van AppEx is rekening gehouden met het uiteindelijke doel voor de klant: Het verkrijgen van een explosieveilige installatie! Ten eerste wordt de inspecteur, bij de uitvoering van de inspectie, niet alleen begeleid bij het constateren van afwijkingen, maar ook bij het zoeken naar de oorzaak ervan en daarmee in verband staand ook het in de toekomst voorkomen ervan. Daarnaast heeft het systeem een zogenaamde AutoCheck-functie. Dit deel controleert of de explosieveiligheidskarakters van het apparaat compatibel zijn met de ATEX-omgevingsvariabelen ter plaatse. Zijn deze niet correct dan wordt de inspecteur gewaarschuwd. Daarop kan deze het object volledig of gedeeltelijk afkeuren of andere stappen nemen. Als derde slimme functie heeft AppEx een AutoPrio-beoordeling. Tijdens de inspectie geeft het systeem automatisch een gewicht aan elke geconstateerde afwijking. Op deze mate-van-afwijking wordt een bepaald algoritme toegepast waarna aan het eind een niveau van kans-op-ontsteking kan worden afgegeven. Dit wordt vervolgens gecombineerd met de omgevende zone door middel van een specifieke kans-matrix waaruit een kans-op-explosie wordt gerapporteerd. Deze informatie is nuttig voor de klant omdat daarmee de urgentie wordt gegeven voor de correctie van de causale afwijkingen. En dat is handig voor de planning van deze acties. Een andere slimme bijkomstigheid is dat de inspecteur via AppEx een melding kan maken van een onveilige situatie. Via enkele vragen en foto’s kan de inspecteur een meldingsrapportje maken wat direct na afronding door het systeem naar de verantwoordelijke persoon bij de klant wordt gemaild. Handig en volledig volgens de VCA-regels.”

“Met de smart inspectietool en deze functies is een ATEX-inspectie veel sneller dan voorheen uit te voeren, met bovendien een veel eenduidiger output. De AutoPrio geeft automatisch een uniforme en objectieve beoordeling van de afwijking. Hiermee zijn de correctieve acties in de juiste volgorde in te plannen.”

Een tool die snel en gericht informatie geeft over de conditie van de installatie, maar vooral ook over de benodigde vervolgactiviteiten om een explosieveilig bedrijf te verkrijgen. Het EVD kan eenvoudig worden bijgewerkt en de fabriek voldoet ermee aan de eisen. Eerlijk is eerlijk, dat is beslist geen overbodige luxe als je met explosiegevaarlijke stoffen werkt. Zoveel is dit jaar wel weer gebleken.